Sự mở rộng của không gian du lịch về hướng Phan Rang, Ninh Thuận cũ đưa du khách đến với những đồi cát hoang sơ mênh mông và những cung đường ven biển lộng lẫy. Tuy nhiên, đặc thù khí hậu của vùng duyên hải này là cận khô hạn với chỉ số tia UV rất cao và cái nắng gay gắt kéo dài suốt cả ngày. Việc vận động liên tục ngoài trời, chạy xe máy đường dài hoặc đi bộ chụp ảnh trên đồi cát Nam Cương dưới nền nhiệt cao mà không bổ sung nước đúng cách rất dễ dẫn đến tình trạng say nắng (heatstroke) hoặc sốc nhiệt. Đây là một cấp cứu y tế nguy hiểm, có thể để lại hệ lụy lớn nếu không được nhận biết và xử lý kịp thời.
Nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sớm của cơ thể
Sốc nhiệt không xảy ra đột ngột mà luôn có những bước cảnh báo trước đó từ hệ thống điều hòa thân nhiệt. Khi cơ thể bắt đầu quá tải vì nhiệt, bạn sẽ cảm thấy các triệu chứng như: Mặt đỏ bừng, da khô và nóng ran (không tiết được mồ hôi), nhức đầu như búa bổ, chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn và cảm giác tim đập nhanh dồn dập.
Nếu tình huống nặng hơn mà du khách vẫn cố gắng di chuyển dưới nắng gắt, nạn nhân có thể xuất hiện biểu hiện nói nhịu, đi đứng loạng choạng mất thăng bằng, lơ mơ mơ hồ và cuối cùng là ngất xỉu hoàn toàn. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này ở những người đi cùng đoàn, đặc biệt là nhóm đối tượng nhạy cảm như trẻ em nhỏ và người lớn tuổi, sẽ giúp gia đình có biện pháp can thiệp ngăn chặn sự cố tiến triển xấu.
Quy trình hạ nhiệt tại chỗ khoa học
Ngay khi phát hiện một thành viên trong đoàn có biểu hiện say nắng, việc đầu tiên là lập tức đưa họ rời khỏi khu vực nắng gắt, chuyển vào ngồi hoặc nằm ở những nơi có bóng râm mát, thoáng gió hoặc phòng có điều hòa nhiệt độ. Hãy nới lỏng bớt quần áo, cởi bỏ bớt các trang bị như mũ bảo hiểm, áo khoác dày bên ngoài để cơ thể dễ dàng giải nhiệt.
Tiến hành lau mát cho nạn nhân bằng cách dùng khăn ướt thấm nước mát đắp lên các vùng có mạch máu lớn chạy qua như cổ, nách, bẹn để đẩy nhanh quá trình hạ thân nhiệt. Nếu nạn nhân còn tỉnh táo hoàn toàn và không có biểu hiện buồn nôn, hãy cho họ uống nước từng ngụm nhỏ, ưu tiên các loại nước bù khoáng, nước bù điện giải (Oresol) hoặc nước chanh pha muối nhạt. Tuyệt đối không đổ nước ồ ạt vào miệng người đang trong trạng thái lơ mơ vì rất dễ gây sặc vào đường thở. Nếu sau 15-20 phút sơ cứu mà các triệu chứng không thuyên giảm hoặc nạn nhân có biểu hiện co giật, sốt cao trên $39^\circ\text{C}$, hãy lập tức gọi xe cấp cứu di chuyển đến cơ sở y tế gần nhất.
Checklist nhanh:
-
Sắp xếp lịch trình tham quan đồi cát hoặc các khu di tích ngoài trời vào khung giờ sáng sớm hoặc sau 16h00 chiều.
-
Bổ sung nước lọc hoặc nước bù điện giải liên tục mỗi 20 phút, không đợi đến khi cơ thể cảm thấy khát mới uống.
-
Luôn trang bị đầy đủ mũ rộng vành, kính râm và áo khoác mỏng có tính năng chống tia UV khi ra ngoài trời.
-
Lập tức nghỉ ngơi dưới bóng râm nếu cảm thấy đau đầu, choáng váng hoặc nhịp tim tăng nhanh đột ngột.
-
Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt thông thường (như Paracetamol) để xử lý tình trạng sốc nhiệt do nắng gắt.
